سئوال ویژه

تلفنهای مهم

تماس با ما

تیم ها

معرفی داوران

ابلاغ داوران

>> نکات علمی و پزشکی - ورزش بانوان <<

از آنجا كه برروي ورزشكاران زن تحقيقات دقيق و گسترده اي صورت نگرفته است،يك اتفاق نظر كلي در مورد سطح عملكرد آنها وجود ندارد.وجود اختلافات فيزيولوژيك و نيز ساختاري بين جنس زن و مرد هم مزيد بر علت شده است.اما با توجه به آنچه كه تا به امروز ميدانيم،به تعدادب از خصوصيات و ويژگي هاي جنس مونث در ارتباط با ورزش و فعاليت بدني اشاره ميكنيم.

اگر چه بر اساس نظر سنجي ها،اكثر ورزشكاران زن معتقد به افت عملكرد بدني در جريان دوران قاعدگي هستند،اما از لحاظ فيزيكي زنان بوده اند كه در طي زمان قاعدگي قادر به شكستن ركورد هاي جهاني شده اند.

فعاليت ورزشي شديد باعث كاستن سطح استروژن خون ميشود،اما لزوماً روي سطح عملكرد بدني اثري نمي گذارد.

در تمرينات با شدت برابر،اختلافي در ميزان بروز آسيبهاي ناشي از ورزش در زن ومرد ديده نميشود.

قرص هاي ضد بارداري احتمالاً سبب تغييرات چشمگير فيزيولوژيك در بدن زن مي شوند،اما تاثير عمده اي روي عملكرد فرد نخواهند گذاشت.

حاملگي در 2 تا 3 ماه اول،اثر منفي روي عملكرد نمي گذارد.لابد ميدانيد در المپيك سال 1956 ملبورن،3 تن از برندگان مدال طلا حامله بودند.حتي بعد از طي حاملگي اگر وضعيت جسمي و شكل پيش از حاملگي زن بازگردد،مشكلي در رقابتهاي ورزشي نخواهد داشت.

ورزش سبب بهبود دانسيته(تراكم)استخواني زنان نميشود بلكه فقط سبب حفظ آن ميگردد.در صورت مصرف مقادير كافي كلسيم،ورزش احتمالاً در شكل گيري استخوانهاي قويتر كمك خواهد كرد.هيچ محدوديت سني براي شركت در ورزشهاي استقامتي وجود ندارد.حتي زنان80 ساله هم توانايي شركت منظم در دوهاي ماراتن را دارند،گرچه كه مدت زمان طي شده بيشتر خواهد بود.دقيقاً معلوم نيست كه آيا زنان سريعتر مي دوند يا مردان،فقط مي دانيم كه در ازاي هر دهه عمر،زنان توانايي سرعت بخشي در دويدن به ميزان 14 متر در دقيقه دارند.در حاليكه اين رقم براي مردان 7 متر در دقيقه است البته با توجه به اختلافات فيزيكي به نظر نميرسد كه زنان توانايي غلبه بر مردان در مسافتهاي كوتاه را داشته باشند.اما عكس اين موضوع در دوهاي در مسافت طولاني صدق مي كند كه به نظر ميرسد به علت چربي بالاتر موجود در بدن زنان است كه به عنوان منبع انرژي عمل ميكند.به علاوه تعريق ران در دماهاي بالاتر بدني،سبب حفظ و نگهداري بيشتر آب بدن خواهد شد.

آيا بين مردان و زنان ورزشكار اختلافات فيزيولوژي وجود دارد؟

بله اين اختلافات در زمينه سيستم اسكلتي و عوامل بيومكانيكي نمود دارند.ورزشكاران زن بطور معمول(ولي نه هميشه)كوچكتر و كوتاهتر بوده،لگني پهن تر دارند،زانوها به داخل متمايل شده و ساق پاها انحناي كمتري دارند.اين خصوصيات از جمله مواردي است كه احتمال ايجاد بعضي از آسيبها مانند دردهاي كشككي-راني را بالا ميبرد.ورزشكاران زن درصد بالاتري از چربي بدن داشته و حدود30 درصد قدرت عضلاني كمتري نسبت به مردان دارند كه خصوصاً مربوط به اندام فوقاني است.اما در هر صورت به رشته ورزشي خاص است تا اينكه جنسي خاص عاملشان باشد.

آيا ورزش كردن براي زنان سودمند است؟

تمرينات منظم ورزشي داراي فوايد مشابهي در زنان و مردان است.يعني كاهش فشار خون،پايين آوردن تعداد ضربان قلب و افزايش ظرفيت هوازي همراه با كاهش درصد چربي بدن،تمام تمام موارد فوق به پيشگيري از آترواسكلروز و بيماريهاي قلبي كمك ميكنند.به علاوه ورزشهاي توام با اعمال وزن روي بدن،سبب تقويت استخوانها و جلوگيري از پوكي استخوان مي شوند.

در چه مواردي بانوان نبايد ورزش كنند ؟

زماني تصور ميشد كه ورزش شديد به سيستم توليد مثل زنان آسيب وارد ميكند.در ضمن عقيده داشتند كه زنان خصوصاً در جريان عادت ماهيانه نبايد ورزش كنند.امروزه خلاف هر دوي اين موارد ثابت شده است.

 اثرات ورزش روي قاعدگي

ورزشكاران زن مستعد اختلالات قاعدگي از جمله تأخير در شروع آن،فقدان اوليه و ثانويه  ،افزايش فاصله بين دو سيكل قاعدگي و فقدان تخمك گذاري مي باشند.مثلاً فقدان قاعدگي در 3 تا 5 درصد كل جمعيت رخ ميدهد اما در 15تا60 درصد زنان ورزشكار مشاهده ميشود.از جمله علل آن وزن پايين بدن،از دست دادن سريع وزن،شروع سريع ورزشهاي سنگين،تغذيه ناكافي در مقايسه با احتياج به انرژي و وجود استرس هاي فيزيكي و رواني است.

خطر فقدان قاعدگي در چيست؟

در صورت فقدان قاعدگي به مدت طولاني،خطر كاهش دانسيته استخواني و ايجاد پوكي استخوان زودرس وجود دارد.به نظر ميرسد ساير اختلالات قاعدگي ناشي از ورزش هم در كاهش دانسيته استخوان در دراز مدت موثر باشند.فقدان هورمون استروژن،لااقل به صورت تئوريك سبب بالا رفتن چربيهاي خون و ايجاد آتروسكلروز زودرس ميشود.پس درمان مناسب اختلالات قاعدگي اهميت بسزايي دارد.

بهترين راه جلوگيري از حاملگي در يك زن ورزشكار در سنين باروري چيست؟

در كل روشهاي متعددي براي جلوگيري از بارداري وجود دارد.يكي از قابل پذيرش ترين اين روشها،استفاده از قرصهاي ضدبارداري است كه با توجه به نسل جديد آنها كه داراي تعادل مناسبي از هورمونهاي استروژن و پروژسترون است،داراي عوارض كمتري ميباشند.از جمله فوايد ديگر آنان ميتوان به رفع علائم دردناك پيش از شروع قاعدگي،كاهش آنمي فقر آهن،ضايعات خوش خيم پستاني،بيماريهاي التهابي لگن،كيستهاي تخمداني و رماتيسم مفصلي اشاره كرد.به هر حال در صورت نياز،از طريق مشاوره با پزشك نوع و نحوه مصرف دارو معلوم خواهد شد.

فوايد  فعاليت بدني و ورزش در يك زن باردار

انجام تمرينات منظم بدني در طي حاملگي سبب بهبود خواب،بالا رفتن حس اعتماد به نفس،كاهش شدت و يا بروز درد كمر و وريدهاي واريسي،جلوگيري از افزايش بيش از حد وزن و حفظ سطح آمادگي بدني مادر ميشود.اگرچه از لحاظ تئوريك،ورزش شديد در جريان حاملگي ميتواند سبب ايجاد آسيب هايي به نوزاد و يا مادر شود.با توجه به تحقيقات انجام شده لزومي به كاهش شدت ورزش در زن باردار حس نمي شود.

چه ورزشهايي در يك حاملگي سالم و بي خطر توصيه ميشوند؟ از انجام چه ورزشهايي بايد خودداري كرد؟ آيا شكل ورزش براي تمام زنان باردار يكسان است؟

در جريان حاملگي،ورزشهاي با شدت كم تا متوسط انجام ميشود.ورزش منظم(حداقل 3 بار درهفته)به شكلهاي مقطع ترجيح داده ميشود.

بعد از سه ماه اول حاملگي از ورزش در حالت خوابيده به پشت خودداري ورزند.چرا كه اين حالت سبب كاهش برون ده قلبي در بعضي زنان ميشود.در ضمن دوره هاي طولاني مدت ايستادن هم توصيه نميشود.

در صورت احساس خستگي بايد ورزش را قطع كنند.اصولاً فعاليت تا حدي توصيه ميشود كه به خستگي نيانجامد.ورزشهاي بدون وزنه مثل دوچرخه سواري و شنا با حداقل خطر آسيب به مادر و جنين همراه بوده و ميتوانندتا پايان دوران حاملگي ادامه يابند.

انجام هر گونه ورزش كه با خطر برخورد ضربه و آسيب به شكم هر ماه باشد،ممنوع است.خصوصاً در سه ماه آخر حاملگي،با توجه به وزن رحم حامله و نيز اضافه وزن،مادر بايد مراقب از دست دادن تعادل بدن،ناشي از تغيير در محور ثقل باشد.

بايد رژيم غذايي مناسب در جريان حاملگي و ورزش تأمين شود،به علاوه تأمين آب مورد نياز بدن داراري اهميت است.

ورزشهاي دوران حاملگي وابسته به وضعيت هر فرد تفاوت خواهد كرد.نوع اين ورزشها بسته به سطح آمادگي بدني قبلي خانم باردار،وضعيت پزشكي وي،در دسترس بودن وسايل تمريني و ترجيح خود وي است.

قطع ورزش در صورت وجود هر يك از علائم زير توصيه ميشود:
تنگي نفس،سردرد،ضعف عضلاني،تهوع،خستگي،درد قفسه سينه،درد پشت،درد لگن،اشكال در راه رفتن،كاهش فعاليت جنين،انقباضات متوالي رحم،خونريزي از واژن و ترشح مايع آمنيوتيك.

منع مطلق انجام ورزش در حين حاملگي شامل موارد زير است:
خونريزي هاي اخير رحمي،ديسترس جنيني،بيماريهاي قلبي،سابقه سقط يا زايمان زودرس(بيش از يكبار)،فشار خون حاملگي ديابت و بيماري كليوي كنترل نشده،پارگي اخير پرده ها.

از شيرجه زدن در آب،رفتن به مكانهاي با ارتفاع زياد و اكسيژن كم،شنا در آب بسيار گرم يا بسيار سرد و اسكي روي آب نيز خودداري شود